ಶೆಟ್ಟಿ ಶಗಣಿ ತಿಂದ ಹಾಗೆ….

‘ಶೆಟ್ಟಿ ಶಗಣಿ ತಿಂದ ಹಾಗೆ’ – ಇದು ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಗಳ, ತೀರಾ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ತಮಾಷೆಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು. , ‘ಬೇಡ ನೋಡು, ಕೊನೆಗೆ ಶೆಟ್ಟಿ ಆಗುತ್ತೀಯಾ…” , ‘ಅಯ್ಯೋ ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ, ಕೊನೆಗೆ ನೋಡು, ಶೆಟ್ಟಿ ಶಗಣಿ ತಿಂದ ಹಾಗಾಯ್ತು’ ಎಂದು ಬೇಸ್ತುಬಿದ್ದವರನ್ನು – ನಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಿದ್ದವರು – ಛೇಡಿಸಲು ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ನಾವು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಇದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಶ್ರೇಯ ನಮ್ಮಮ್ಮನಿಗೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಇರಲಿ, ಏನಿದು ಶೆಟ್ಟಿ ಶಗಣಿ ತಿಂದ ಕಥೆ?

ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ (ಕನಿಷ್ಟ ೨೫-೩೦ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಆಗಿರಬೇಕು) ‘ಮಯೂರ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕಥೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಕಥೆ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂದ ಜಾಗ ತುಂಬಿಸಲು ‍BOxನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಬರಹ. ಆ ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶವೇನೆಂದರೆ :-

ಒಂದೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜಿಪುಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ದಿನಸಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಅವನ ಉದ್ಯೋಗ. ಒಂದು ದಿನ ಆ ಶೆಟ್ಟಿ ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕು ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ರಾಜನ ಎದುರು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿ ಶೆಟ್ಟಿಯದು ತಪ್ಪೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ವಿಧದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಶೆಟ್ಟಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ವಿಧದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ –

೧. ಸಾವಿರ ವರಹಗಳನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ಕಟ್ಟುವುದು.

೨. ಇನ್ನೂರು ಛಡಿಯೇಟುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು.

೩. ನೂರು ಶಗಣಿ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು

ಕಂಜೂಸು ಶೆಟ್ಟಿ, ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾವಿರ ವರಹ ದಂಡ ಕಟ್ಟುವ ಬದಲು, ಹೇಗೋ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಶಗಣಿ ಉಂಡೆಯನ್ನೇ ತಿಂದು ಬಿಟ್ಟರಾಯಿತೆಂದು ಯೋಚಿಸಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಐವತ್ತು ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೋ ತಿಂದು ಮುಗಿಸುವುದರೊಳಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸಿ ಬಂದು, `ಆಯ್ಯಯ್ಯಪ್ಪಾ… ಈ ಕೆಲಸ ನನ್ನಿಂದಾಗದು, ಇನ್ನೂರು ಛಡಿಯೇಟನ್ನೇ ಕೊಡಿ. ಏಟಿನ ನೋವನ್ನಾದರೂ ತಡೆಯಬಹುದು, ಈ ಅಸಹ್ಯ ಸಹಿಸಲಾರೆ” ಎಂದು ಮೊರೆಯಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗಲೆಂದು ಒಪ್ಪಿದ ರಾಜ ಇನ್ನೂರು ಛಡಿಯೇಟನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಭಟರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೂ-ಹೀಗೂ ನೂರು ಏಟು ತಿಂದ ಶೆಟ್ಟಿ, ಕೊನೆಗೆ ನೋವು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಬೊಬ್ಬೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ – ’ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ನಾನು ಸಾವಿರ ವರಹ ದಂಡವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೇನೆ!”

ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಮೊತ್ತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದೇನೊ. ಆದರೆ ಕಥೆ ಇಷ್ಟೇ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿದ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಅದು ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇನೊ. ಕಥೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ನನಗೂ, ನಮ್ಮ ತಂದೆಗೂ ಹೇಳಿದರು. ಆಗಾಗ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ತವರು ಮನೆಯವರಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಅಕ್ಕ, ಅಣ್ಣಂದಿರಿಗೆ, ಆಪ್ತರಿಗೆ, ಇಷ್ಟರಿಗೆ….ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಕಥೆ ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಆಗ ಓದಿದ ಇತರ ಓದುಗರಿರಲಿ, ಸ್ವತಃ ಕಥೆ ಬರೆದವರಿಗೂ ಮರೆತೇ ಹೋಗಿರಬಹುದೇನೋ. ಆದರೆ ಅಮ್ಮನ ಆದರಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಈ ಕಥೆ ನಮ್ಮ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಹೋಯಿತು. ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆಂದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಇಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ದವರಾಗುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ‘ಶೆಟ್ಟಿ… ಶಗಣೆ’ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಮಾತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವಷ್ಟು!

ನಮ್ಮಮ್ಮನಿಗೆ, ಓದಿದ್ದು ಏನೇ ಇಷ್ಟವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಓದದೆ ಇದ್ದ ಇತರರಿಗೂ ಹೇಳುವುದೊಂದು ಸುಂದರ ಅಭ್ಯಾಸವಿತ್ತು. ಅದು ಹೇಗೆಂದರೆ, ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿ, ರಸವತ್ತಾಗಿ, ಕೇಳುವರ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಘಟನೆಗಳು ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹೊರಡುವ ಹಾಗೆ! ಅದು ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಕರಗತವಾಗಿದ್ದ ಕಲೆ. ‘ಕಸ್ತೂರಿ’ಯಲ್ಲಿ ಆಗ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಪುಸ್ತಕ ವಿಭಾಗ’ವಂತೂ ಅಮ್ಮನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ಅಮ್ಮನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಅದರ ಎಷ್ಟೊ ಕಥೆಗಳನ್ನು, ನಾನೇ ಹುಡುಕಿ ಓದಿದಾಗ ಸಪ್ಪೆ ಅನ್ನಿಸಿದಿದ್ದಿದೆ. ‘ವೆಂಕಟೇಶ ಮಹಾತ್ಮೆ’ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ `ಮಾಧವ’ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕಥೆಯನ್ನು ಅಮ್ಮನಿಂದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದ ನಮಗೆ, ಮೊದಲಬಾರಿ ತಿರುಪತಿಗೆ ಕುಟುಂಬಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟಾಗ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗಿಂತ ಮಾಧವನನ್ನು ನೋಡುವ ತವಕವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಯಾವುದೋ ಮೆಟ್ಟಿಲೊಂದರ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಬಿದ್ದಂತೆ ಮಲಗಿರುವ ಮಾಧವನ ಬಡಕಲು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಮಗಾದ ನಿರಾಸೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. (ದೇಗುಲದ ಕೆಲಸಗಾರರು, ಎಲ್ಲಾ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ನಾಮ ಬಳಿದು ಇಲ್ಲಿಗೂ ಬಂದವರು, ನಾಮ ಹಚ್ಚಲು ಅಡ್ಡಬಿದ್ದಿರುವ ಮಾಧವನ ಮುಖ ಕಾಣದೆ ಅವನ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೇ ಮೂರು ನಾಮ ಬಳಿದು ಹೋಗಿದ್ದರು!)

ಎಹೆಸಾನ್ ತೇರಾ ಹೋಗಾ ಮುಝ್ ಪರ್…..

“ಮೈ ಇನ್ ಪರ್ ಕೊಯಿ ಎಹಸಾನ್ ನಹಿ ಕರನಾ, ಬಲ್ ಕೀ ಯೆ ಮುಜ್ ಪರ್ ಎಹಸಾನ್ ಕರ ರಹೆ ಹೈ” – ಝೀ ಟಿವಿಯ ಯಾವುದೋ ಸಿನಿಮಾವೊಂದರ ನಡುವೆ ಮೂಡಿ ಬಂದ ಈ ಸಂಭಾಷಣೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಈ ಅರ್ಥ ಬರುವ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಕೇಳಿದ್ದರೂ, ಈ ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥವೊಂದು ಹೊಳೆಯಿತು.

“ಹೇಸಾನ” – ಈ ಪದದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜನಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ಆಗಾಗ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. “ಇಷ್ಟು ದಿನ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದು ಈಗೇನೊ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೇಸಾನ ಹೊರಿಸುವವರ ಹಾಗೆ ಬಂದರು”, “ನಿನ್ನದೇನು ಮಹಾ ಹೇಸಾನ?” – ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಪದ ಪ್ರಯೋಗ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ favour, ಕನ್ನಡದ ಉಪಕಾರ, ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ …ಅನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಪದದ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗೆಲ್ಲ, ಈ ಪದ ದೂರು, ಅಸಮಾಧಾನ, ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಉಪಯೋಗವಾಗಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಒಳ್ಳೆಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ , `ಕೃತಜ್ಞತೆ’ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಅದೇಕೋ ಈ ಪದದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಅಕ್ಕರೆಯಿಲ್ಲ. ಮಾತಿನಲ್ಲಿನಾಗಲೀ, ಬರಹದಲ್ಲಾಗಲೀ ಈ ಪದವನ್ನು ಎಂದೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮಲತಾಯಿ ಧೋರಣೆ ಅನುಸರಿಸಿ ನಾನು ದೂರವಿಟ್ಟಿರುವ ಕೆಲವಾರು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಆದರೂ, ಪಾವೆಂ ಅವರ ಪದಾರ್ಥ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಅಥವಾ ಪದ ಮೂಲ ಚರ್ಚಿಸುವ ಇತರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದದ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಏನಾದರೂ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಕುತೂಹಲ ಇದ್ದೇ ಇದೆ.

“ಎಹಸಾನ್” ಪದ ಕೇಳಿದಾಗ, ‘ಹೇಸಾನ’ ಪದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಮೂಲವಿದ್ದೀತೇ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಕನ್ನಡವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರಾವ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ನುಡಿಯಲರಿಯದ ಬಾಯಿಗಳ ಹಲ್ಲು, ನಾಲಿಗೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಬಹುಶಃ ಉರ್ದು ಮೂಲದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಎಹಸಾನ್ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ‘ಹೇಸಾನ’ ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದೇ?

ಅಬ್ಬಾ! ಯಾವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೋ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಪದವನ್ನು ಇನ್ನೆಲ್ಲಿಗೋ ಹೊತ್ತು ತಂದು, ಅದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಅನ್ನಿಸಿಬಿಡುವ ಭಾಷಾ ಪ್ರವಾಹವೇ!