ನನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ!

ನಮಃ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜಾಯ ನಮಸ್ತೇ ವ್ಯಾಸಯೋಗಿನೇ|
ನಮಃ ಪುರಂದರಾರ್ಯಾಯ ವಿಜಯಾರ್ಯಾಯತೇ ನಮಃ ||

ನಮಿಪೆ ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರಿಗೆ ನಮನ ವ್ಯಾಸ ಯೋಗಿಗೆ
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರ ಗುರುವರಗೆ ಬಳಿಕ ವಿಜಯದಾಸರಿಗೆ ( ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ : ನೀಲಾಂಜನ )

ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯರು. ೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನರಹರಿತೀರ್ಥರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಂದರದಾಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇವರು ನಾರದರ ಅವತಾರವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಪುರಂದರದಾಸರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಬಗೆಗೆ ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳು ಪುರಂದರದಾಸರಿಂದ ರಚನೆಯಾದ ಕೀರ್ತನೆಗಳಿಂದಲೇ ದೊರಕಿದ್ದರೆ , ಉಳಿದವು ಜನಜನಿತ ವಾರ್ತೆಗಳು, ನಂತರದ ಹರಿದಾಸರಾರೋ ಬರೆದ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಮೂಡಿರುವ ಕಲ್ಪನಾ ಚಿತ್ರಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಜಯದಾಸರು ರಚಿಸಿರುವ ’ಗುರು ಪುರಂದರದಾಸರೇ, ನಿಮ್ಮ ಚರಣಕಮಲವ ನಂಬಿದೆ, ಗರುವರಹಿತನ ಮಾಡಿ ಎನ್ನನು ಪೊರೆವ ಭಾರವು ನಿಮ್ಮದೆ” ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ “ಪುರಂದರಾಲಯ ಘಟ್ಟದೊಳು ನೀ|ನಿರುತ ಧನವನು ಗಳಿಸಲು| ಪರಮಪುರುಷನು ವಿಪ್ರನಂದದಿ ಕರವ ನೀಡಿ ಯಾಚಿಸೆ|ಪರಮ ನಿರ್ಗುಣ ಮನವನರಿತು ಸರುವ ಸೂರೆಯಗೊಳಿಸಿದೆ|ಅರಿತು ಮನದಲಿ ಜರಿದು ಭವಗಳ ತರುಣಿ ಸಹ ಹೊರಹೊರಟನೆ| – ಈ ಸಾಲು ಪುರಂದರದಾಸರ ಬಗೆಗೆ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶದಂತಿದೆ.

ಪುರಂದರದಾಸರ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

“ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ ವತ್ಸರದ ಪುಷ್ಯಾಂತ ಶನಿವಾರ ಮುಕ್ತಿಯನೈದಿದರು ಕೇಳಿ ಬುಧಜನ” – ಎಂಬ ಮಧ್ವಪತಿದಾಸರ (ಪುರಂದರದಾಸರ ಮಗ) ಹೇಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೬೪ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ಹರಿಪಾದವನ್ನು ಸೇರಿದರೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು – ಫುಷ್ಯ ಬಹುಳ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ – ಪುರಂದರದಾಸರ ಪುಣ್ಯ ದಿನ. “ದಾಸರೆಂದರೆ ಪುರಂದರ ದಾಸರಯ್ಯಾ!” ಎಂದು ಗುರು ವ್ಯಾಸರಾಯರಿಂದ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಆ ದಿವ್ಯ ಚೇತನಕ್ಕೆ ನಮೋನ್ನಮಃ! ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಿರುವ “ಇಂದಿನ ದಿನವೇ ಶುಭದಿನವು!”

ಪುರಂದರದಾಸರ ಒಂದು ಉಗಾಭೋಗ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಇಂದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಕಟು ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನಿರುತ್ತಿತ್ತೋ?

“ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪುರುಷರು ಮೋಹಿಸುವರಲ್ಲದೆ
ಪುರುಷರಿಗೆ ಪುರುಷರು ಮೋಹಿಸುವುದುಂಟೇ?
ಪುರುಷ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಹಿಸುವರು
ತಿರುವೆಂಗಳಪ್ಪ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ.”

ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಹಾಡು ನೋಡಿ –

ಸದ್ದು ಮಾಡಲು ಬೇಡವೊ _ ನಿನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ |
ಬಿದ್ದು ನಾ ಬೇಡಿಕೊಂಬೆ ||ಪ||

ನಿದ್ದೆಗೆಯ್ಯವರೆಲ್ಲ ಎದ್ದರೆ ನೀನು ಬಂ-|
ದಿದ್ದದ್ದು ಕಂಡರೇನೆಂಬುವರೊ ರಂಗ ||ಅನುಪಲ್ಲವಿ||

ಬಳೆ ಘಲ್ಲುಕೆನ್ನದೇನೊ-ಕೈಯ ಪಿಡಿದು |
ಎಳೆಯದಿರೊ ಸುಮ್ಮನೆ ||
ಮೊಲೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸೆರಗನೆಳೆಯಲು ಕೊ-|
ರಳ ಪದಕಂಗಳು ಧ್ವನಿಗೆಯ್ಯವುವೊ ರಂಗ ||೧||

ನಿರುಗೆಯ ಪಿಡಿಯದಿರೊ – ಕಾಂಚಿಯ ದಾಮ |
ಕಿರುಗಂಟೆ ಧ್ವನಿಗೆಯ್ಯದೆ? ||
ಕಿರುದುಟಿಗಳ ನೀನು ಸವಿದು ಚಪ್ಪರಿಸಲು |
ತರವಲ್ಲ ಗಂಡ ಮತ್ಸರವ ತಾಳುವನಲ್ಲ ||೨||

ನಾಡ ಮಾತುಗಳೇತಕೊ – ಸಂಗೀತವ |
ಪಾಡುವ ಸಮಯವೇನೊ ||
ಗಾಡಿಕಾರ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲನೆ |
ಪಾಡುಪಂಥಗಳೊಡಗೂಡುವ ಸಮಯದಿ ||೩||

**************************

6 thoughts on “ನನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ!”

  1. ಇಂದಿಗೇ ನಿನ್ನ server ಸರಿಯಾಗಿದ್ದು ನಿನ್ನ ಮತ್ತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅದೃಷ್ಟ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

  2. sunaath says:

    ಪುರಂದರದಾಸರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯ ದಿನ ಅವರ ಮನೋಹರ ಉಗಾಭೋಗ ನೀಡಿದ್ದೀರಿ. ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.

  3. Basavaraju says:

    ನಮಸ್ಕಾರಗಳು,

    ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನ ಚನ್ನಾಗಿದೆ. ತು೦ಬಾ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ನನಗೆ ದಾಸವಾಣಿಯೆ೦ದರೆ ಪ೦ಚಪ್ರಾಣ ನಾನು ದಾಸರ ದಾಸ. ಪುರ೦ದರ ದಾಸರು ನಮ್ಮ ನಿಲುಕಿಗೆ ಕೂಡ ಸಿಗದಷ್ಟು ಜ್ನ್ಯಾನಿ (ತಪ್ಪಿದೆ, ಕ್ಷಮಿಸಿ) ಮತ್ತು ಅನುಭಾವಿ

    ಸಾ೦ಕೇತಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಚನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು

    ಧನ್ಯವಾದಗಳು,
    ಬಸವರಾಜು

  4. sritri says:

    ಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ಸುನಾಥರೇ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

    ಬಸವರಾಜು ಅವರೇ, ತುಳಸಿವನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ. ನಿಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ “ಮತ್ತೊಂದಾಸ್ಯ.“ವನ್ನು ನಾನೂ ಮೊದಲು ಮತ್ತೊಂದು ದಾಸ್ಯ ಎಂದೇ ಓದಿಕೊಂಡು ಆಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಬರಹವನ್ನು ನೋಡಿ ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ.

    “ನನಗೆ ದಾಸವಾಣಿಯೆ೦ದರೆ ಪ೦ಚಪ್ರಾಣ.”

    “Birds of a feather flock together”. 🙂

  5. navada says:

    ಪುರಂದರದಾಸರ ಬಗೆಗಿನ ಬರಹ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದಾಸರ ಪದ್ಯಗಳೂ ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ. ಒಟ್ಟು ದಾಸರದ್ದು ಸಂಪತ್ತೇ.
    ಅಂದಹಾಗೆ “ಏನ ಸಾಧನ ಮಾಡಿ..’ ಈ ಪದ್ಯ ಯಾವ ದಾಸರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೀರಾ? ನಾನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಇಷ್ಟವಾದ ಪದ್ಯವಿದು.
    ನಾವಡ (www.chendemaddale.wordpress.com)

  6. sritri says:

    ‘ಏನ ಸಾಧನ ಮಾಡಿ..’ ಈ ಪದ್ಯ ಯಾವ ದಾಸರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೀರಾ?

    ಪ್ರಸನ್ನ ವೆಂಕಟದಾಸರದು. ಈ ಹಾಡನ್ನು ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ..

Leave a Reply to sritri Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Related Posts

ತಾವೇನು ಬಲ್ಲಿರಯ್ಯಾ?ತಾವೇನು ಬಲ್ಲಿರಯ್ಯಾ?

ರಾಮ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಅಕ್ಷರದ ಮಹಿಮೆಯನು ಪಾಮರರು ತಾವೇನು ಬಲ್ಲಿರಯ್ಯಾ || ರಾಯೆಂದ ಮಾತ್ರದೊಳು ರಕ್ತ ಮಾಂಸದೊಳಿದ್ದ ಆಯಸ್ಥಿಗತವಾದ ಅತಿಪಾಪವನ್ನು ಮಾಯವನು ಮಾಡಿ ಮಹರಾಯ ಮುಕ್ತಿಯಕೊಡುವ ದಾಯವನು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿರಾಯ ಬಲ್ಲ ||೧|| ಮತ್ತೆ ಮ ಎಂದೆನಲು ಹೊರಬಿದ್ದ ಪಾಪಗಳು ಒತ್ತಿ

ಏನ ಬೇಡಲಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು – ಗೋಪಾಲದಾಸರುಏನ ಬೇಡಲಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು – ಗೋಪಾಲದಾಸರು

ರಚನೆ: ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಏನು ಬೇಡಲಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ನೀನಿತ್ತ ಸೌಭಾಗ್ಯ ನಿಬಿಡವಾಗಿದೆ ಎನಗೆ ||ಪ|| ಜನನಿಯನು ಕೊಡು ಎಂದು ಜಯವಂತ ಬೇಡುವೆನೆ ಜನನಿ ಏನಿತ್ತಳಾ ಧ್ರುವರಾಯಗೆ ಜನಕನ ಕೊಡು ಎಂದು ಜಗದೀಶ ಬೇಡುವೆನೆ ಜನಕನೇನಿತ್ತನಾ ಪ್ರಹ್ಲಾದಗೆ ||೧|| ಅನುಜನ ಕೊಡು

ನಾರಾಯಣ ನಿನ್ನ ನಾಮದ ಸ್ಮರಣೆ…ನಾರಾಯಣ ನಿನ್ನ ನಾಮದ ಸ್ಮರಣೆ…

ನಾರಾಯಣ ನಿನ್ನ ನಾಮದ ಸ್ಮರಣೆಯಸಾರಾಮೃತವೆನ್ನ ನಾಲಿಗೆಗೆ ಬರಲಿ || ಪಲ್ಲವಿ|| ಕೂಡುವಾಗಲಿ ನಿಂತಾಡುವಾಗಲಿ ಮತ್ತೆಹಾಡುವಾಗಲಿ ಹರಿದಾಡುವಾಗಲಿಖೋಡಿ ವಿನೋದದಿ ನೋಡದೆ ನಾ ಬಲುಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಬಿಟ್ಟೋಡಿ ಹೋಗೋ ಹಾಗೆ|| ಊರಿಗೇ ಹೋಗಲಿ ಊರೊಳಗಿರಲಿಕಾರಣಾರ್ಥಂಗಳೆಲ್ಲ ಕಾದಿರಲಿವಾರಿಜನಾಭ ನರಸಾರಥಿ ಸನ್ನುತಸಾರಿ ಸಾರಿಗೇ ನಾ ಬೇಸರದ್ಹಾಗೆ|| ಹಸಿವಿದ್ದಾಗಲಿ